عصر کرد

آخرين مطالب

کهن‌ترين کتيبه صخره‌اي ايران مقالات

کهن‌ترين کتيبه صخره‌اي ايران

  بزرگنمايي:

هر سوي اين شهرستان بيجار را که نگاه کني اثري باستاني و تاريخي و مربوطه به قدمت کهن اين سرزمين را مي‌توان يافت.

که در کنار اين قلعه ميراث ماندگاري به اثر تاريخي ديگري به نام کتيبه هيراتيک(نيمه تصويري) همواره موجب جذب گردشگران و توريست‌هاي بسياري از تمامي نقاط کشور و خارج از کشور است.

از جمله اين ميراث‌ها قلعه قم‌چقاي را مي‌توان نام برد که در 5 کيلومتري غرب روستاي قم‌چقاي و 60 کيلومتري شمال شرق شهر بيجار واقع شده و متعلق به هزاره سوم قبل از ميلاد است و کتيبه قم چقاي نيز در فاصله يک کيلومتري روستايي به همين نام بر روي صخره‌اي در ارتفاع 10 متري کوه در دره‌اي که معروف به دره هفت آسياب است، به خط هيراتيک( شبيه خط هيرو گليف) نوشته شده است.

با توجه به اين حقيقت که قدمت کتيبه قم‌چقاي از الواح سومري نيز بيشتر و مربوط به هزاره چهارم هجري قمري است و با عنايت به در نظر گرفتن اين موضوع که اولين واضعان خط، سومريان بوده‌اند تصور مي‌شود که قم‌چقاي و کتيبه آن در اصل متعلق به سومريان بوده است.

باستان‌شناسان وجود اين تمدن آن هم در حدود هزاره چهارم هجري قمري را موجب ايجاد اعجاب و شگفتي مي‌دانند، اما موضوعي که بيش از همه چيز انسان را به تحسين وا مي‌دارد، وجود کتيبه مکشوفه با خط نوشته شده نيمه تصويري (هيراتيک) به دست اقوام و ساکنين اين قلعه است که گواهي بر فرهنگ و تمدن مترقي اين قوم خواهد بود.

کتيبه هيراتيک در قلعه قم‌چقاي با چنين مشخصات و قدمت از جمله آثاري بوده که براي اولين بار در مغرب ايران زمين شده است.

نشانه‌هايي بر روي کتيبه هيراتيک وجود دارند که تا اندازه‌اي زيادي شبيه نمونه‌هاي پيشين خط هندسي هستند. برخي از آنها شباهت فراوان و برخي شباهتي اندک دارند. به نظر مي‌آيد که به خاطر دشواري نگاشتن بر بدنه صخره، تا اندازه‌اي شکل ظاهري نشان‌ها ساده‌تر و انتزاعي‌تر شده است.

نشان‌هاي الحاقي به کتيبه، اهميتي فراوان در تعيين ديرينگي و قدمت آن دارند. از آنجا که سطح تراشيده شده سنگ( کتيبه هيراتيک)، رنگ روشن تري نسبت به زمينه خود دارد و به مرور رو به اکسيده شدن و تيرگي مي‌گرايد با مقايسه مقدار و ميزان تغيير رنگ بخش‌هاي تراشيده شده در دوره‌هاي گوناگون، مي‌توان يک ارزيابي تقريبي از قدمت هر بخش را به دست آورد.

از سوي ديگر، نوع خط، شکل و سبک نشان‌ها نيز مي‌توانند راهنمايي مناسب براي تعيين قدمت باشند. از آنجا که تمامي لوحه‌هاي شانزده‌گانه به سال‌هاي سده 23 پيش از ميلاد (4300 تا 4200 سال پيش) منسوب هستند و از سوي ديگر، براي لوحه‌هاي جيرفت نيز قدمت موقت سده 25 تا سده 21 پيش از ميلاد (4500 تا 4000 سال پيش) سنجيده شده است؛ مي‌توان قدمت سنگ‌نبشته قم‌چقاي را نيز در همين حدود دانست.

با توجه به سبک خط و ديرينگي بيشتر آن، از سنگ‌نبشته " آنوباني ني " در سرپل ذهاب، مي‌توان گفت که گويا سنگ نبشته بر روي کتيبه قم چقاي کهن‌ترين کتيبه صخره‌اي شناخته شده در ايران است.

تمامي کتيبه‌هايي که به اين خط نوشته شده‌اند، داراي سطرهايي از سوي راست به چپ بوده‌اند. اما به نظر مي‌آيد که سنگ‌نبشته قمچقاي از چپ به راست نوشته شده باشد. اين نکته از احساسي سرچشمه مي‌گيرد که گويا نگاه سطرها  نشان‌ها و تراش خطوط به سوي راست است.

در طرح بازنگري کتيبه قم چقاي به وسيله دکتر رضا مرادي غياث‌آبادي اين گمانه زني آورده شده است که متن کتيبه به مانند نمونه‌هاي مشابه آن، نيايشي به درگاه خدايان و آرزويي براي پاسداشت کشور و دوام فرمانروايي باشد.





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

عروس بانه در انتظار رخت سیاه

ویترین تاریخ و فرهنگ کُردها

گذری بر حمام تاریخی سقز که به موزه تبدیل شد

زندگی از کف ماهی قرمز سُر خورد

روستاهای بکر کردستان، مقصد خوبی برای گردشگران نوروزی

صدای آشنای مشاور

دلهره نان

پالنگان؛ ماسوله ای بر قامت کوه های کردستان

دالانی به تاریخ مطبوعات کردستان از قاجار تا امروز

از جان کلاغ ها چه می خواهیم؟ - کلثوم مومنی*

رنگ و لعاب های قاچاق

عناب بنوشید تا راحت‌تر بخوابید

اجلاسیه 464 شهید در قروه برگزار شد

والیبال مریوان در یک قدمی لیگ برتر

نرمی دل برابر نرمی استخوان، عشق پنج ساله برای دانش اندوزی

آیا گره کور گرانی گوشت به دست مسئولان باز می شود؟

مسجد"دارالاحسان"سنندج شکوه معماری دوران قاجار

کردستانی‌ها آماده خلق حماسه ای دیگر در ٢٢ بهمن

لزوم توجه به محیط زیست در مدارس

زخم حاشیه نشینی بر چهره زیبای سنندج

پایان عمرنفت و هیزم در مرز

با سد آهنین صبر؛ بیشترین سود را از روابط سالم کسب کنیم

«کتاب صفر تا یک» یادداشت‌های شروع کار یا چگونگی ساختن آینده

تزریق مایع حیات در کالبد زمین

طلوع امید بخش زندگی

عکس خوب، همچون سیلی برای بیدار کردن مخاطب است

احساس گناه می‌‌تواند ناشی از اتفاقات دوران کودکی باشد

مین؛ سلاح ترسوها

حواس‌پرتی و کاهش تمرکز نشانه‌ افسردگی است

اینجا کردستان، سرزمین مجاهدت های خاموش

پاکـانِ بیکار

خوراکی‌هایی که زمستان را گرم می‌کنند

روابط عمومی در پستوی اندیشه مدیران اجرایی - امید بهمنی*

تلاش در راستای رفع مشکلات روستاهای قروه به دور از جلوه های نمایشی

لباس کُردی از گذشته تا امروز...

دوئل نفت و آتش مقابل نیمکت ها

«آلی» که دیگر نیست

"نگارگری" اصیل ترین هنر ایرانی – اسلامی

اختلالات رفتاری کودکان/ راهنمای عملی درمان مشکلات رفتاری

استان کردستان در دام محرومیت

سفره دل بدر و پریشان آرام است

یار مهربان خمار شراب روحانی

از رنجی که می بریم - افسانه گلباغی *

نور افشانی فرهنگ اصیل کردها، در آسمان جهانی فرهنگ و هنر

کردستان فرهنگی چشم به راه عدالت اجتماعی و رفاه عمومی است

نهم دیماه 88 نماد اقتدار امت انقلابی ایران

نهم دیماه حماسه پیوند مردم و ولایت/نه کردستانی ها به اغتشاش گران

اگر خشمگین می شوید...

بخشنده کوچک

آیین شب یلدا "شه و چله" در كردستان