عصر کرد

آخرين مطالب

آداب شب يلدا (شه و چله) در کردستان مقالات

آداب شب يلدا (شه و چله) در کردستان

  بزرگنمايي:

کردانلاين- يلدا و مراسمي که در نخستين شب زمستان و بلندترين شب سال برپا مي شود، سابقه اي چند هزار ساله دارد و از رسوم ويژه آريايي ها است.
مردمان ايران زمين در گذشته هاي دور، تاريکي را مظهر اهريمن مي دانستند و به دليل آنکه شب يلدا بلندترين شب سال بود بنابراين اين شب را نحس و بد يمن مي‌شمردند و براي رفع اين نحوست، آتش روشن مي کردند، گرد هم جمع مي‌شدند و خوان گسترده اي تدارک مي ديدند.
اين رسم هم اکنون نيز به تبعيت از فرهنگ آبا و اجدادي همچنان در ميان مردم برقرار است و اقوام مختلف ايراني، هرکدام به نوعي آن را گرامي مي دارند.
اگر چه با ورود علم و فناوري به کشور و از جمله استان کردستان، فرهنگ و آداب و رسوم گذشته تا حدودي کمرنگ شده است اما هنوز هم برخي از آنها، مانند شب يلدا جايگاه خود را از دست نداده است و مردم به بهانه اين شب دور هم جمع مي شوند.
مردم در کردستان روز آخر پاييز شور و هيجان خاصي دارند و بانوان کُرد در اين روز با تدارک ديدن شام، خود را براي پذيرايي از مهمانان شب چله آماده مي کنند.
معمولا زنان سنندجي يا چند ماه قبل، "کاله ک تُورش" ( خربزه ترش) را در سرکه بار مي گذارند تا براي شب يلدا آماده مصرف شود و يا در آخرين روز پاييز، آن را از بازار تهيه مي کنند.
همچنين چند روز قبل از شب يلدا، خانواده ها، ميزبان و محل گرد آمدن شب چله را مشخص مي کنند که به طور معمول، محل جمع شدن نيز، خانه پدر يا پدربزرگ است.
معمولا غذاي شب چله در کردستان، دُلمه برگ مو و کلم است که گوشت يا قيمه نيز لابلاي آن مي گذارند و سفره اين شب را با دوغ و روغن محلي، رب انار، شيره انگور و کاله ک تورش، رنگين مي کنند.
بعد از صرف شام، «کالَه ک تورش» را برش داده و ميل مي‌کنند زيرا بعد از خوردن غذاي چرب و سنگين شب چله، صرف اين خربزه‌ي ترش، هضم غذا را آسان کرده و باعث مي‌شود بقيه‌ شب نيز بتوان از تنقلات متنوع و ميوه‌هاي رنگارنگ شب چله استفاده کرد.
همچنين اگر خانواده‌هايي وجود داشته باشند که استطاعت مالي براي برگزاري اين مراسم نداشته باشند، از طرف همسايه ها برايشان شام برده مي‌شود که به آن "کاسه هاوسا" ( کاسه همسايه) گفته مي شود.
بعد از صرف شام شب چله، بزرگان فاميل داستان ها و افسانه هاي قديمي را براي جوانتر و اعضاي فاميل بازگو مي کنند که پند و اندرزهايي نيز در خلال آن وجود دارد.
از ديگر برنامه هاي اين شب، انجام برخي بازي‌هاي محلي است که مشهورترين اين بازي‌ها در کردستان «گوروابازي» يا جوراب بازي است.
در اين بازي دسته جمعي که شرکت کنندگان به 2 گروه تقسيم مي‌شوند و داراي هيجان بسيار زيادي است و به اين صورت است که يک نفر از اعضاي يکي از گروه ها، در حاليکه بقيه نگاه مي کنند، سکه اي را به طور ماهرانه داخل يکي از جوراب ها مخفي مي کند و اعضاي گروه رقيب نيز بايد حدس بزنند که سکه داخل کدام جوراب گذاشته شده است.
البته بايد به اين نيز اشاره کرد که برنامه هايي مثل جوراب بازي(گوروا بازي) در شهرها بسيار کم رنگ شده و اين بازي در روستاها بيشتر معمول است.
سپس نوبت به خوردن تنقلات و خشکبار مي‌رسد که انجير خشک، قيسي، هسته‌ زردآلو که همراه با سماق حرارت ديده، توت خشک، تخمه بو داده کدو، مغز گردو و گندم برشته که با شيره گز مخلوط شده و به صورت گلوله‌هاي کوچکي درآمده از جمله‌ خشکبارهاي شب چله است.
بعد از آن نوبت به خوردن ميوه مي رسد و ميوه‌هاي شب چله در کردستان شامل هندوانه، سيب، گلابي، به، انار و خيار است.
اين را هم بايد ذکر کرد که هندوانه از جمله ميوه هاي ضروري شب چله است؛ زيرا خوردن آن به نوعي وداع با فصل گرما و پيشوازي از زمستان و واکسينه شدن در مقابل سرما است.
از رسم‌هاي جالبي که در اين شب در کردستان رايج است مي‌توان به خوانچه بردن از طرف خانواده‌ پسر براي نامزدش، نام برد.
در اين خوانچه‌ها بايد تمامي موارد ذکر شده در بالا از شام گرفته تا خشکبار و ميوه را براي خانواده‌ عروس ببرند به صورتي که آن شب، نيازي نباشد خانواده‌ عروس براي برگزاري شب چله، اقدامي کنند.
همچنين در سنندج رسم است غير از دلمه، رشته پلو نيز در خوانچه‌ها گذاشته شود و علاوه بر اينها، هديه‌اي گران‌بها نيز که معمولاً پارچه يا قطعه‌اي طلا است، براي عروس خانم برده مي شود.
البته اين را هم بايد گفت که آداب اين شب در روستاها اندکي با شهرهاي استان تفاوت دارد ولي در کل، نوع غذا و خشکبار و تنقلات تقريبا شبيه به هم است.
به هرحال جدا از آداب و رسوم اين شب در نقاط گوناگون، فلسفه اصلي شب چله، جمع شدن خانواده‌ها در کنار هم و رفع کدورت ها است زيرا با توجه به دور شدن خانواده ها در جامعه امروزي، چنين رسومي، فرصت و بهانه اي مناسب براي ديدار اقوام و نزديکان است.





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

روزی که مسیح کردستان به شهادت رسید

اهدای عضو؛ تولدی دوباره

شهیدی که در مقابل تیرهای بی امان دشمن سر خم نمی کرد

زنانی با دل های کبود

دردِ با نمک

مدیرانی که موجب رونق رسانه های غیر رسمی می شوند - امید بهمنی*

ویراژ آفرود در مهمترین تفرجگاه سنندجی ها

فتوای تاریخی آزادی بازی تخته نرد

قلم عشق بر صفحه نور

کهنسال‌ترین درختان کردستان را بشناسیم

اجرای «مستخدم ماشینی» در قروه/تصویری از ترس و تهدید

شیلات کردستان در یک قدمی توسعه

مهمانی خدا...

آفات کشاورزی در کردستان توسط 170 ایستگاه پیش آگاهی رصد می‌شود

قُل قُل طلا در قلقله ی سقز

آن ماه رمضان

شوراها از مردم برای مردم

"ما جوانان می توانیم"

بهار گیاه خواری با عطر طبیعت

اردیبهشت منفی صفر درجه

کتابخوانی و پاسداشت فرهنگ کردستان

موجی که بر سیل سوار شد

131 درصد مصوبات سفر سال 94 رئیس جمهور به کردستان محقق شد

روی دیگر باران

هنر، نوشدارویی بر نظام سلامت

پوشش همگانی سلامت برای همه در هر مکان

زاگرس در کابوس سال 99

شما که غریبه نیستید

چتر مرگ

بانه سرزمین جاذبه های طبیعی و تاریخی

عروس بانه در انتظار رخت سیاه

ویترین تاریخ و فرهنگ کُردها

گذری بر حمام تاریخی سقز که به موزه تبدیل شد

زندگی از کف ماهی قرمز سُر خورد

روستاهای بکر کردستان، مقصد خوبی برای گردشگران نوروزی

صدای آشنای مشاور

دلهره نان

پالنگان؛ ماسوله ای بر قامت کوه های کردستان

دالانی به تاریخ مطبوعات کردستان از قاجار تا امروز

از جان کلاغ ها چه می خواهیم؟ - کلثوم مومنی*

رنگ و لعاب های قاچاق

عناب بنوشید تا راحت‌تر بخوابید

اجلاسیه 464 شهید در قروه برگزار شد

والیبال مریوان در یک قدمی لیگ برتر

نرمی دل برابر نرمی استخوان، عشق پنج ساله برای دانش اندوزی

آیا گره کور گرانی گوشت به دست مسئولان باز می شود؟

مسجد"دارالاحسان"سنندج شکوه معماری دوران قاجار

کردستانی‌ها آماده خلق حماسه ای دیگر در ٢٢ بهمن

لزوم توجه به محیط زیست در مدارس

زخم حاشیه نشینی بر چهره زیبای سنندج